Nieuws - Lezers, verzamelt u! De leeskring als sociale bezigheid


“Ik ben een lezer,” met deze woorden introduceerde Nikkie Jessen zichzelf. Zij heeft voor haar master Nederlandstalige Letterkunde aan de Radboud Universiteit Nijmegen onderzoek gedaan naar het sociale aspect van lezers en de online lezerscultuur. Op deze avond #wijzijnlezers, georganiseerd door de Bibliotheek Midden-Brabant in samenwerking met Stichting Cools, stond de leesclub centraal. Een fenomeen dat al eeuwenoud is, maar nog steeds een plaats kent in onze moderne maatschappij. In het inleidende praatje kwam deze geschiedenis aan bod, van de allereerste lezersgroep ‘de Muiderkring’, die in de 17e eeuw bijeenkwam in het Muiderslot, tot aan de hedendaagse online communities.

De toegevoegde waarde van de leeskring

Voor velen is het beeld van een leesclub misschien een beetje achterhaald – een groep vrouwen die tijdens een theekransje keuvelen over hun laatstgelezen boek. De manier waarop leeskringen samenkomen en communiceren is echter meegegroeid met de moderne communicatie. Facebook-groepen zoals ‘Iedereen Leest’ en ‘Boekenfans’ hebben duizenden leden en ook op twitter en instagram vind je vele groeperingen die hun liefde van boeken graag met de wereld delen. Ook betrekkelijk nieuw zijn de boekbloggers en -vloggers, of BookTubers zoals sommigen ook wel genoemd worden. Zo zijn er toch veel verschillende manieren om in contact te komen met lezers en zelfs met auteurs. Voor hedendaagse schrijvers is het zelfs bijna een verplichting om op social media actief te zijn en contact te onderhouden met lezers. Het is tegenwoordig ook trendy geworden om een lezer te zijn, iets wat met trots wordt uitgedragen in plaats van je te schamen omdat je een ‘boekenworm’ bent.

Wat is nu de charme van zo’n online leescommunity? Allereerst is er toch de wens van velen om hun leeservaringen te delen met anderen – net als bij een bezoek aan het museum is het toch fijn als je iemand hebt om te praten over wat een bepaald werk bij je oproept, welke vragen je erbij krijgt, wat voor gevoel het meegeeft… Een lezerskring biedt hiervoor een platform van gelijkgezinden, mensen met wie je kunt reflecteren over alles wat een boek bij je los heeft gemaakt. Daarnaast is het ook een handige plek als je rondloopt met de vraag ‘Wat moet ik lezen?’: de groep waar je je bij aangesloten hebt kan hier een gids in zijn. Een onderliggende beweegreden is dan ook het vinden van mensen met een gelijke smaak, maar ook om in contact te komen met werken die je zelf nooit zou hebben opgezocht.

Hoe ziet de toekomst van de leesclub eruit, analoog of digitaal?

In het tweede, interactieve deel van deze avond namen Chinouk Thijssen, schrijfster en BookTuber, Marlene Lunter, literair adviseur en begeleidster van leesclubs, en Sander Verheijen, oprichter van Hebban (de grootste Nederlandse online leesclub met meer dan 125.000 leden), plaats als panel en werden er enkele stellingen voorgelegd ter discussie:

Stelling 1: Discussies over boeken op internet zijn oppervlakkig.

De meeste aanwezigen waren het oneens met deze stelling. Ondanks dat het internet wel onderhevig is aan de nodige censuur, teneinde de discussie netjes te houden, is de breedte van het publiek een voordeel wanneer je zoekt naar verschillende invalshoeken. De gemiddelde deelnemers aan deze discussie zijn vooral hoogopgeleiden, dus er is zeker wel sprake van diepgang. Waar minder sprake van is, is intimiteit, iets wat een fysieke leeskring beter kan verschaffen. In deze situatie groei je samen en leer je elkaars woordenschat en behoeftes kennen, iets wat je van een internetrelatie niet snel zult meekrijgen.

Stelling 2: Op internet is er geen ruimte voor kritiek op boeken, omdat boekbloggers en lezerscommunity’s contact hebben met uitgeverijen en auteurs.

Een terecht punt, want in veel gevallen is er sprake van een zekere commerciële drijfveer vanuit de recensent. Ook is er steeds meer contact tussen auteurs en lezers, wat openhartige kritiek kan bemoeilijken. Daarnaast moet je om serieus genomen te worden als recensent juist ook eerlijk en oprecht zijn. Als je over alle boeken die je recenseert alleen maar ‘geweldig, vijf sterren!’ schrijft, geef je een eenzijdig beeld en bied je de lezer weinig relevante informatie.

Stelling 3: Op internet is alles vluchtig, de toekomst ligt daarom bij de traditionele leesclubs.

De mening over deze stelling was verdeeld. Aan de ene kant biedt internet een breder publiek dan je ooit zult bereiken binnen een traditionele leesclub, aan de andere kant is de informatie op internet vaak snel achterhaald en soms een doolhof om doorheen te werken. Neem hierbij het gegeven dat de hedendaagse lezer toch nog steeds het liefst van papier leest en je zou kunnen concluderen dat er altijd behoefte zal blijven aan de traditionele theekrans – eh ik bedoel leesclub!

Een plek voor iedereen

Wat we hieruit kunnen opmaken is dat in de huidige lezerscultuur er nog steeds een behoefte is aan het delen van ervaringen, het vinden van nieuw leesvoer en het contact met gelijkgezinden. De leesclub zal dus voorlopig zeker nog blijven bestaan, in zowel de fysieke als digitale vorm. Wellicht is er nog ruimte om een nieuw medium te ontwikkelen dat een brug slat tussen het afstandelijke internet en de intieme leeskring, maar tot die tijd zijn er op beide fronten voldoende mogelijkheden!

Tekst: reporter Jerry Verhoeven

The following two tabs change content below.
Avatar

Corine Kaijim