Nieuws - Digiblog: Open source in de Bibliotheek


Open source is een begrip dat ik veel tegenkom sinds ik bij de bieb werk. Dat komt denk ik omdat de bieb zichzelf opnieuw aan het uitvinden is. Waar de bibliotheek vroeger vaak puur een gebouw was waar je boeken kon lenen en lezen, is het nu veel meer dan dat. Dat moet ook wel, omdat veel informatie nu op internet te vinden is. Mensen vinden het vaak handiger iets online op te zoeken dan fysiek naar de bibliotheek te moeten gaan. Waar kennis vroeger in print- en drukvorm aangeboden werd, is de bieb nu ook een plek van workshops, cursussen, flexwerken, hackatons, digitale toepassingen zoals programmeren en games en nog veel andere initiatieven, zoals afgelopen weekend het Open Source Event. Kortom, de bibliotheek van nu is een plek voor het delen van kennis in de breedste zin van het woord.

Wat is Open source?

Open source is vrije toegang tot de bron van een product of praktijk. De bekendste vorm van Open source is een computerprogramma waar je in de broncode mag kijken en deze zelfs mag aanpassen. Normaal zou deze broncode zijn afgeschermd, juist om te voorkomen dat je hier makkelijk iets aan kan veranderen of het kan namaken. Het hoeft echter niet om software te gaan bij het begrip Open source. Iemand kan bijvoorbeeld ook de technische tekening van een bouwwerk, het recept van een gerecht of een aantal gereedschappen delen en toestaan dat anderen hier mee aan de slag gaan. Het gaat eigenlijk om kennis delen en participatie toestaan. Open source kunnen we ook in velden als journalistiek tegenkomen en zien we ook veel terug op het internet. Denk aan een online forum bijvoorbeeld, waar iedereen iets kan bijdragen aan een gezamenlijk onderwerp.

Informatiedeling

Open source is vooral belangrijk voor de ontwikkeling van kennis. Het stelt een heel breed publiek in staat om te zien hoe iets gemaakt is. Dit publiek kan meedenken en soms zelfs ook iets zelf aanpassen of innoveren. Waar een commercieel product vaak gebouwd is op een enkele visie of met een enkel doel, heb je met Open source de mogelijkheid om een hele massa mensen met uiteenlopende visies en kwaliteiten te betrekken in de ontwikkeling en toepassing van een product.

Dit principe van informatiedeling en een open bron komen we al vrij vroeg tegen in de wetenschap en is halverwege de 19e eeuw geïnstitutionaliseerd. In de wetenschap is het delen van kennis en de manier waarop je aan die kennis komt cruciaal geworden om verder te komen met bepaalde vraagstukken. Je wilt immers dat iets zo snel en goed mogelijk wordt opgelost, dus waarom niet een wereldwijd publiek van wetenschappers en uitvinders laten meewerken en denken?

Functie tegen monopolie

Ook kan Open source een wapen zijn tegen het monopolie van grote bedrijven. De overheden moeten opkomen voor bijvoorbeeld open standaarden in plaats van dat we steeds aan het werken zijn met commerciële producten. Een open standaard kan bijvoorbeeld een bestandstype zijn dat je met een gratis programma kunt openen en bewerken, zonder dat je een betaald programma moet aanschaffen. Zonder die open standaarden krijgen we situaties waarbij leerlingen groot gebracht worden met commerciële Microsoft of Adobe-pakketten, en alleen daar mee leren werken. Je wordt dan onbedoeld  gedwongen een bepaald commercieel product te gebruiken.

Een voorbeeld van een commerciële standaard is bijvoorbeeld het ‘.DOC’ of het ‘.DOCX’ bestandstype van Microsoft Word. Deze bestanden zijn fijn om te gebruiken, maar we willen ook weer niet in een wereld leven waar Microsoft het monopolie op de tekstverwerker heeft, omdat iedereen nu eenmaal Microsoft Word gebruikt. In zo’n scenario zou ook makkelijk de kwaliteit en innovatie van het product kunnen stagneren, omdat het nu eenmaal een gevestigde standaard is voor al die scholen, bedrijven en overheidsinstanties.

Dit doet meteen denken aan het besturingssysteem Windows voor PC. Bijna iedereen die een PC-gebruiker is, gebruikt Windows. Maar dit is meestal geen bewuste en onafhankelijke keuze geweest. Windows wordt nu eenmaal bij nieuwe PC’s geleverd en zo groeien we ermee op.

Een voorbeeld van een bekende open standaard is het ‘.PNG’ bestandstype. Dit is een bestandsformaat voor afbeeldingen, dat niet verbonden is aan een commercieel product. Voorbeelden van gratis en open te gebruiken besturingssystemen zijn Linux-systemen zoals Ubuntu. Dit is een Open source alternatief voor Windows.

De Bibliotheek Tilburg Centrum

Ook voor bibliotheken is dit hele verhaal erg belangrijk. Een toegankelijke situatie voor het delen van kennis, zonder dat we onbewust gelieerd zijn aan en afhankelijk van één enkel commercieel bedrijf, is ook voor Bibliotheken cruciaal. Een goed begin is in ieder geval gemaakt bij de Bibliotheek Midden-Brabant naar mijn idee. We treffen hier projecten aan als KennisCloud, geekborrels, hackatons, het Digilab en onze Spoorzone-locatie De Kennismakerij, waar we steeds op zoek gaan naar nieuwe manieren van informatie delen en maken. Ook hebben we Open source tekstverwerkers en is het LEF (Linux Education Foundation) van René Houben een mooi onderdeel van innovatie binnen de Bibliotheek. LEF heeft zijn eigen Open source plek gekregen binnen de bieb, en laat bezoekers kennis maken met verschillende Open source programma’s en besturingssystemen.

Kortom, we moeten er denk ik naar streven dat zoveel mogelijk mensen gebruik kunnen maken van de technologie en kennis die voor handen is. Dit jaagt vooruitgang en innovatie aan net als we in die wetenschap zagen gebeuren. Hierdoor zullen bepaalde problemen sneller opgelost worden en bepaalde producten of technieken innoveren. Want als we toch zoveel mensen hebben, waarom zou je ze dan niet inzetten en de gereedschappen aanbieden om al die problematiek die er nog is op te lossen?


 

Sjors Tomlow is medewerker in het Digilab in de Bibliotheek Tilburg Centrum.
In zijn blog denkt hij na over fenomenen die hij ziet in het Digilab en neemt hij je mee langs nieuwe ontwikkelingen op het gebied van games, technologie en media.

 

Lees ook de eerdere Digiblog posts van Sjors:

Dieper de virtuele wereld in
Hoe we veranderen door technologie
Een verhaal dat de computer voor je schrijft
Een spel dat in botsing komt met zijn eigen verhaal
Leren met robots
Snapchat snappen
Minecraft monologen

The following two tabs change content below.

Corine Kaijim

Laatste berichten van Corine Kaijim (toon alles)