Taal achter de voordeur krijgen in achterstandswijken

Taal achter de voordeur krijgen in achterstandswijken

Thuis lezen en bezig zijn met taal is ontzettend belangrijk voor kinderen. In sommige gezinnen gebeurt dat volop, in andere minder. Bijvoorbeeld omdat ouders zelf niet taalvaardig zijn, of omdat er weinig geld is om boeken of educatieve games in huis te halen. Kinderen uit dit soort gezinnen werden het extra hard getroffen door de scholensluiting dit voorjaar; ze liepen eerder een leesachterstand op. Samen met een aantal Tilburgse basisscholen ondersteunden we als Bibliotheek deze gezinnen, door iPads met taalapps en prentenboeken beschikbaar te stellen.      

In Tilburg-Noord gingen er een aantal scholen aan de slag met Taalapps voor thuis. Angela Meulensteen van de Bibliotheek Midden-Brabant vertelt: “We hebben iPads geregeld waar verschillende leuke taalapps voor kinderen op staan. De iPad is zo ingesteld dat je echt alleen met deze apps aan de slag kan. Je kan er niet mee op internet of andere apps downloaden. Ouders mogen deze iPad mee naar huis nemen en samen oefenen met hun kind. Zo krijgen we taal letterlijk achter de voordeur.” Angela Meulensteen is als leesconsulent bij dit project betrokken. “Van te voren krijgen de ouders een les van mij hoe de apps werken. Na een week komen ze terug en vertellen ze hoe het gegaan is.”

Anneloes van Bakel is leerkracht bij Basisschool De Regenboog in Tilburg-Noord, één van de scholen waar de iPads werden aangeboden. Anneloes: “Ik vond het heel waardevol. Door op een speelse wijze aan de slag te gaan met taal vonden de kinderen het ook écht leuk om te doen. Ze hebben zelf niet eens door dat ze met taal bezig zijn. Ze denken dat het gewoon een leuk spelletje is. En dat werkt toch het beste.”

Taalniveau op peil houden

Gezinnen die thuis geen budget hebben voor leesmaterialen en gezinnen waarin kinderen een leesachterstand hebben, kwamen in aanmerking voor een iPad. Angela: “We hebben wel specifiek aan de ouders gevraagd of ze mee wilden doen. Het is namelijk belangrijk dat de ouders écht betrokken zijn, want de kinderen en de ouders gaan samen aan de slag met de iPad. Het zijn over het algemeen laag taalvaardige ouders. Deze ouders kunnen vaak zelf niet voorlezen, omdat ze bijvoorbeeld analfabeet zijn of omdat ze de Nederlandse taal niet machtig zijn. Zo was er laatst een moeder die niet eens wist in welke leerjaar haar kind zat.  Maar op deze manier kunnen ze toch aan de slag gaan met taalvaardigheid.”

Anneloes vult aan: “Voor sommige ouders is Nederlands niet hun moedertaal. Dan merk je dat er thuis eigenlijk helemaal geen Nederlands wordt gesproken. In de zomervakantie mochten ze de iPad voor langere periode lenen en dat scheelt echt veel. Als kinderen een tijdje niet meer naar school gaan, zakt het taalniveau vaak snel. Dankzij de iPad met de spelletjes waren kinderen toch met taal bezig en bleef hun taalniveau beter op peil.”

Enthousiaste ouders die zelf ook iets opsteken

Angela krijgt alleen maar enthousiaste geluiden terug van de ouders. “Ik hoor vaak dat hun kind er echt plezier aan beleeft en ook daadwerkelijk veel van opsteekt. Daarnaast leren de ouders er zelf ook beter Nederlands door, omdat ze zelf hierdoor ook gaan oefenen. Dat is natuurlijk helemaal top: dat ze er beide iets van opsteken.”

Ook Anneloes is als docent erg te spreken over de iPad met de spelletjes. “In de klas werken we nu ook met iPads en mogen ze er op een vrij moment mee spelen. Dankzij dit project heb ik weer nieuwe apps ontdekt die ik niet kende en die kinderen erg leuk vinden. Bijvoorbeeld de serie van Jop voor kleuters. In deze app gaat Jop bijvoorbeeld naar school, slapen of eten. Allemaal herkenbare rituelen voor kinderen.“

Zelf aan de slag met prentenboeken

Een andere manier waarop kinderen uit achterstandsgezinnen tijdens de scholensluiting werden geholpen om toch te blijven lezen, was een prentenboekactie. Deze actie werd opgezet door de Johan Stekelenburg Stichting in samenwerking met een aantal Tilburgse scholen en kinderopvangorganisaties. Nikkie van Groenendaal, directeur van basisschool Don Sarto: “Leesonderwijs is ontzettend belangrijk, maar we zien hier op school regelmatig schrijnende gevallen van gezinnen die geen geld hebben om boeken te kopen. Tijdens de coronaperiode was dit al helemaal een probleem aangezien kinderen toen ook niet meer op school kwamen. Dus dan lezen ze een hele tijd niet en holt hun leesniveau achteruit. Samen met de andere scholen en de Johan Stekelenburg Stichting besloten we een oproep te doen om boeken te doneren. Het doel was om zoveel mogelijk kleuters een prentenboek te geven, zodat ze in ieder geval in de meivakantie lekker konden lezen.”

De Bibliotheek Midden-Brabant hoorde deze oproep en besloot om afgeschreven prentenboeken te doneren. Leesconsulent Lucinda Bienert was heel blij om dit initiatief te zien. “Het is hartstikke goed dat ze dit doen voor kinderen met een leesachterstand. Ik merk als leesconsulent dat het leesniveau van kinderen toch daalt als ze een tijd niet lezen, zoals bijvoorbeeld in de vakantie. Je merkt dat sommige kinderen het leesniveau waar ze op zouden moeten zitten dan niet halen.  Er is te weinig woordenkennis en er worden veel taalfouten gemaakt, daaraan merk je dat kinderen te weinig lezen.”

De actie was een enorm succes. Nikkie: “We hadden zoveel boeken dat we alle kleuters van scholen in Tilburg-Noord, Tilburg-West en Tilburg-Zuid Groenewoud een boek konden geven. Daarnaast hebben we ook nog boeken gegeven aan bepaalde scholen in Oud-Noord die het ook goed konden gebruiken.” Ouders reageerden enthousiast toen ze een prentenboek kregen: “Je merkte dat bepaalde ouders er echt mee bezig zijn geweest en het met hun kind ook over het boek hebben gehad. Dat is winst. Dat is precies waarom je zo’n actie organiseert.”