Rouwcafé maakt verlies en verdriet bespreekbaar

“Het klinkt misschien wat dubbel, maar door het Rouwcafé wil ik thema’s als rouw, verdriet en verlies meer laten leven,” vertelt de Waalwijkse rouwtherapeut Karin Spapens. Sinds ruim een jaar organiseert ze in de Bibliotheek in haar stad lezingen en inloopmiddagen waar lotgenoten terecht kunnen voor herkenning en voor informatie. “Ik wil het taboe uit deze onderwerpen halen.”

Voor Karin, die gespecialiseerd is in begeleiding van kinderen en jongeren, speelde het idee voor een Rouwcafé al een tijd door haar hoofd. Via collega’s in andere delen van het land hoorde ze over dit soort laagdrempelige bijeenkomsten voor mensen die kampen met verlies. “Dat je iets kunt delen als je dat wil, maar dat je ook gewoon binnen kunt lopen om te luisteren als je dat prettiger vindt. Een plek waar je lotgenoten kunt ontmoeten, zonder dat het heel zwaar is of zonder dat je van alles moet, dat kan gewoon heel prettig zijn als je in een rouwproces zit,” vertelt ze.

Luisterend oor en herkenning

Het Rouwcafé bestaat nu ruim een jaar. Inmiddels zijn er zes cafés geweest waarbij verschillende thema’s centraal stonden. “We beginnen rond één uur met een kopje koffie of thee, je kunt dan gewoon inlopen, en vanaf half twee is er vaak een lezing of een workshop. Daarna kunnen mensen nog blijven om na te praten, bijvoorbeeld.” Zo dient het Rouwcafé verschillende doelen: de mensen die alleen komen voor informatie kunnen na het eerste gedeelte gaan, als ze dat willen. Karin: “Maar de mensen die juist komen voor een luisterend oor, die blijven dan nog wat langer hangen.”

Eén van die mensen was Jojanneke van Rijsbergen: “Drie jaar geleden verloren wij ons dochtertje. Mensen zijn heel gesloten over rouw, merkte ik toen.” Tijdens de Rouwcafés is juist ruimte voor openheid: “Ik vond dat heel prettig: die herkenbaarheid als je er met anderen over praat. Gewoon, één op één contact. Erg fijn om te merken dat je je verhaal met anderen kunt delen.”

De Rouwcafés worden bezocht door een diverse groep mensen, die steeds wisselt. Er komen ouders met kinderen, volwassenen, ouderen. “Ik wil juist ook mensen bereiken die bijvoorbeeld jong met verlies te maken hebben gekregen, of mensen die met andersoortig verlies kampen. Denk aan ontslag, een scheiding of een verhuizing: rouw hoeft niet alleen om overlijden te gaan.”

Midden in de samenleving

Karin kwam bij de Bibliotheek Waalwijk terecht met het idee voor een lezing over rouw bij kinderen en jongeren. Als vrijwilliger bij het Inloophuis Toon deed ze dat wel vaker – lezingen organiseren – maar dat was altijd kleinschalig. “Ik wilde de lezing en het thema letterlijk en figuurlijk midden in de samenleving zetten, en dat vroeg om een andere aanpak,” vertelt ze. “Omdat de bieb een ontmoetingsplek is voor jong, oud, man, vrouw, rijk en arm paste dat als locatie perfect. De bijeenkomsten wilde ik namelijk toegankelijk maken voor iedereen.”  

Karin kwam in contact met programmamaakster Rianne de Bie, die meteen enthousiast was over het idee voor een lezing. “Die lijntjes met Karin en het Inloophuis zorgen voor lokale verankering, en dat is voor ons als Bibliotheek ontzettend belangrijk,” legt Rianne uit. “De vraag van de samenleving aan de Bibliotheek is veranderd. Het is niet voor niets dat we tegenwoordig zoveel meer doen dan alleen boeken beschikbaar stellen.” Zo is er voor en na het Rouwcafé of een aanverwante lezing een speciaal ingerichte tafel waar mensen in de bieb terecht kunnen. “Op die tafel verzamelen we boeken en andere informatie over het thema dat centraal staat. Bijvoorbeeld over mannen/jongens en rouw, over doorleven na verlies of andere aanverwante thema’s. Dat nodigt in de bieb ook weer uit om te praten over deze onderwerpen, merken we,” glimlacht Rianne. “Bovendien: door dit lokale netwerk – waarvan Karin kartrekker is – is iets organiseren zó voor elkaar. Op deze manier kunnen we lokaal echt iets betekenen.”

Vooruit kijken

Vanaf 2019 gaat het Rouwcafé op dezelfde voet verder. Karin hoopt dat steeds meer mensen de weg naar de bijeenkomsten weten te vinden: “Mensen die rouwen kunnen zich erg eenzaam voelen: voor je gevoel sta je er alleen voor. En dat terwijl er vaak zoveel meer mogelijk is dan mensen weten. Met het Rouwcafé helpen we hopelijk steeds meer mensen op weg: met mogelijkheden, informatie en soms gewoon met een luisterend oor.”

Wil je ook keer deelnemen aan het Rouwcafé of een lezing bijwonen? Houd onze agenda in de gaten.

Tekst door Iris van den Boezem / Iris – Oog voor Tekst