Nederland Leest: bieb biedt luisterend oor in coronatijd

In november 2020 stond het boek Het Zwijgen van Maria Zachea van Judith Koelemeijer centraal tijdens Nederland Leest. Iedere bezoeker van de bieb kreeg die maand dat boek cadeau. Het oorspronkelijke idee achter deze jaarlijkse bibliotheekcampagne: als iedereen hetzelfde boek leest, dan kun je er later met elkaar over in gesprek gaan. Maar in 2020 overschreeuwde corona natuurlijk elk gesprek. En mensen hadden meer dan ooit behoefte aan een luisterend oor om hun eigen sores kwijt te kunnen. Daarom besloot Bibliotheek Midden-Brabant de gesprekken niet alleen over het cadeauboek te laten gaan, maar juist ook een luisterend oor te bieden aan de verhalen van de bezoekers zelf.

Corona en familie

Het boek Het Zwijgen van Maria Zachea vertelt een familiegeschiedenis vanuit verschillende generaties. Binnen dat thema heeft corona veel teweeg gebracht. Het was niet meer vanzelfsprekend om elkaar te zien en anderen te spreken. Het contact met de één werd hechter, terwijl het contact met de ander juist verwaterde. Sommige mensen hadden zelfs helemaal geen contacten meer. Ook daarom achtte Bibliotheek Midden-Brabant het van grote waarde om ruimte te blijven bieden voor ontmoeting en contact, coronaproof uiteraard.

In gesprek in de bieb

Zo was ondanks alle beperkende maatregelen in coronatijd de bibliotheek nog steeds een uitgelezen plek om in gesprek te raken. Free Listener Julia van de Griendt zat in de Bibliotheken Berkel-Enschot, Udenhout, LocHal, Heyhoef en Wagnerplein coronaproof klaar om simpelweg te luisteren. Iedere bezoeker kon tegenover haar plaats nemen om zijn verhaal te delen. De verhalen die de bezoekers van de Bibliotheek Heyhoef deelden met Julia van de Griendt schetsen we hier aan de hand van korte quotes:

,,We zagen elkaar nog minder als broer en zus. Dat was al niet veel, maar nu dus nog minder. Verder heb ik geen familie.”

,,Ik vond het moeilijk, mijn broer gaat anders om met de maatregelen. We hebben wel een oma van 85 en een moeder die in de risicogroep zit. Ik vind dat iedereen moet doen wat ie wil, maar dat vind ik wel lastig. Ik merk dat het wrevel opwekt, zowel bij mij als bij hem. Ik hoop dat het snel over gaat.”

,,Vlak voor corona stierf mijn vader en scheidde mijn broer, dus we zijn nu precies met het aantal waarmee je nog bij elkaar mag komen. Ik vind het gezellig. We zien elkaar vaker dan voorheen.”

,,Mijn ouders wonen in de buurt en hebben liever niet dat we, zoals eerst, spontaan langskomen. Dus dat doen we niet meer. Daardoor komen we er minder vaak en dat vind ik erg ongezellig.”

Gehoord en zonder oordeel

Free Listening staat voor meer dan ‘gratis luisteren’. ,,Het staat ook voor ‘zonder oordeel’ en ‘bevrijdend’”, legt Free Listener Julia van de Griendt uit. ,,Iedereen die tegenover mij gaat zitten, moet zich vrij kunnen voelen om zijn of haar verhaal te vertellen. Het gaat erom dat de ander zich gehoord én veilig voelt.” Om die reden is ervoor gekozen om de privacy van de bezoekers te waarborgen en bij de quotes hierboven ook geen namen te vermelden. Het gaat er bij Free Listening niet om wíe iets zegt, maar om wát iemand zegt.

Julia van de Griendt: ,,Ik ben ervan overtuigd dat het onze samenleving verder helpt als we meer naar elkaar zouden luisteren. Niet luisteren op de automatische piloot, maar écht luisteren omdat je wilt begrijpen wat de ander beweegt. Als je zelf hebt ervaren hoe het is om oprecht gehoord te worden, dan hoop ik dat je je nog blijft herinneren wat dat met je heeft gedaan zodat je daarna ook beter naar anderen kunt luisteren. Als je naar mensen luistert, geef je ze bestaansrecht.”

Meer weten over Free Listening? Je leest het hier.

Zelf luisteren naar gesprekken met anderen

Wie tijdens Nederland Leest niet naar de bieb kon komen, kon online gesprekken volgen via de videoreeks De Covid-Dialogen. Daarin werd met afgevaardigden van verschillende generaties gesproken over hoe corona hun dagelijks leven en de band met hun familie beïnvloedde.

Zo werd gesproken met student Bart van Popering (22). Zijn studentenleven werd drastisch overhoop gegooid en hij werd flink uitgedaagd om zijn depressies de baas te blijven. En mevrouw Musters (87) en haar dochter Liesbeth vertellen over het verlies van hun man en vader middenin de eerste lockdown. De dialogen zijn ook opgenomen op de website Het Geheugen van Tilburg.